Anasayfa / Deprem

Deprem

Deprem Nedir ?

Deprem (Earthquake) (Yer sarsıntısı) Tektonik depremler; birikmiş elastik deformasyon enerjisinin kırılma sonucunda açığa çıkmasıyla meydana gelir. Depremler genellikle derinliklerine göre sınıflanır: (I) Sığ depremler: 70 km’den sığ derinlikte oluşurlar, (II) orta derinlik depremleri: 70-300 km derinde oluşurlar ve (III) derin depremler: 300 km’den daha derinde oluşurlar. 720 km’den daha derinde oluşan depremler bilinmemektedir. Depremler ayrıca volkanizma veya suni patlatmalar (nükleer denemeler gibi) ile de oluşabilir. Kökeni sentetik olan bu gibi depremlere tektonik depremler için geliştirilen elastik model uygulanamaz. Türkiye’de son depremler ile ilgili linkler sayfamızın en altındadır.

1963 -1998 Arası Dünya’daki olan depremler

Deprem büyüklüğü

Deprem büyüklüğü (Earthquake magnitude) Magnetüd, episantırdan 100 km uzaklıkta olduğu varsayılan standart bir elektromagnetik (2800 büyütmeli kısa periyotlu wood-Anderson) sismograf ile kaydedilmiş deprem dalgalarının mikron olarak en büyük genliklerinin tabii logaritmasıdır. Bir depremin büyüklüğü, kırılma sonucunda ortaya çıkan enerjinin miktarı olarak verilir. Buna bağlı olarak oluşan her bir depremin sadece tek bir büyüklüğü/enerjisi olabilir. Temel hesaplama tekniklerinden biri olan ve sismik dalgaların genliği esas alınarak uygulanan Rihter (Richter) ölçeğinde depremin büyüklüğü hesaplanabilir. Ayrıca meydana gelen yıkıntının (hasar) derecesinin belirlenmesi amacıyla Marcalli-Sieberg (MS) şiddet ölçeği kullanılmaktadır. Ancak bu ölçek, yerel jeolojik parametrelere ve bina özelliklerine bağlı olduğundan her bölgede yıkıntının şiddeti de buna bağlı olarak farklı olacaktır. Türkiye ve Dünya’daki son depremler için sayfamızı en altına bakabilirsiniz.

Deprem dalgaları

Deprem dalgaları (Earthquake waves) Deprem sırasında 3 ana dalga üretilir: (I) P-dalgaları: Yüksek frekanslı, kısa dalga boylu boyuna dalgalar olup, Yeryuvarı’nın hem katı hem de sıvı kısımlarım kat edebilme özelliğine sahiptirler; (II) S-dalgaları: Yüksek frekanslı, kısa dalga boylu enine dalgalar olup, Yeryuvarı’nın sadece katı kısımlarını kat edebilme özelliğine sahiptirler; (III) L-dalgaları: Düşük frekanslı, uzun dalga boylu enine titreşimler olup, deprem merkezüssünün hemen civarında gelişir ve depremlerin yıkıcı kuvvetini oluştururlar. Bunlar, Yeryuvarı’nın en dış kabuğuyla sınırlıdır.

Global Ölçekte Tektonik Hareketler
Dünya’daki Tektonik Hareketler

Deprem enerjisi

Deprem enerjisi (Earthquake energy) Sismik sinyalin genliği, bir deprem sırasında oluşan (boşalan) enerji (E), uzaklık ile üssel olarak ters orantılıdır (sönüm).

Deprem mekanizması

Deprem mekanizması (Earthquake mechanism) 1. Doğal, suni veya endüktif olaylar depremlere neden olabilir. Doğal mekanizmalar genel olarak kaya düşmesi veya kayması, volkanik patlamalar ve tektonik levha hareketlerini kapsar. Yapay ve endüktif depremler ise taş-ocağı patlatmaları, nükleer bombalar gibi patlatmalar sonucu oluşur.
Bunun yanısıra yerkabuğundan masif miktarlarda malzeme alınması veya eklenmesi (maden ocakları veya baraj alanları gibi), basınç boşalımına dolayısı ile de depremlere neden olabilir; 2. Depremin odağındaki (hiposantır) faylanmanın mekanizması, kaynak (source) mekanizması.

Deprem tahmini

Deprem tahmini (Earthquake prediction) (Ön kestirim) Çoğu tahminler, ana şok (kayaç kırılması) öncesi gerilme artışını tespit etme esasına dayanır. Bu çalışmalar relatif hareketleri, yükseklik değişimlerini gözlemlemek için jeodezik ölçümleri veya gerilme birikiminden kaynaklanan olayları (manyetizm, sıcaklık değişimleri veya gaz çıkışı) gözlemlemeyi içerir (bu değişimlerin bir kısmı hayvanları etkileyebilir). Şu ana kadar çoğu yöntemler sadece sismik hareketliliğin artan olasılığını gösterebilmektedir ve bunlar gerçek bir deprem oluşumunu tahmin etmede kullanılamazlar. Ancak, ana depremden dakikalar önce gerçekleşen öncü-şoklar, tahminde kullanılabilirler. Fakat bu küçük sarsıntılar her zaman büyük bir depremlerce takip edilmeyebilir. Aktif sismik bir bölgedeki sükûnet ya gerilmede tedrici bir artışı ya da gerilmedeki tedrici bir boşalmayı/azalmayı gösterir.

Deprem bilimi

Deprem bilimi (Seismology) (Sismoloji) 1. Büyüklük, süre, doğrultu çizgileri, devirlik ve daha başka nitelikler yönünden depremlerin incelenmesidir; 2. Depremlerin irdelenmesi ve yerin elastik özelliklerinin ölçümü ile uğraşan bir jeofizik koludur.

Depremlilik/depremsellik

Depremlilik/depremsellik (Seismicity): Deprem sıklığı ölçüsüdür. Örnek: 100km2’ye yılda düşen deprem sayısı.

Son Depremler İle İlgili Yerli ve Yabancı Siteler

Son depremler için Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi web sitesini ziyaret edebilirsiniz.

Avrupa Deprem Merkezi linki http://www.emsc-csem.org/Earthquake/significant_earthquakes.php

Amerika Birleşik Devletleri Jeoloji Araştırmaları Kurumu https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/map/

Japonya Meteoroloji Merkezi Deprem İzleme Merkezi http://www.jma.go.jp/en/quake/

Hindistan Deprem İzleme Merkezi http://earthquaketrack.com/p/india/recent

Rusya Bilimler Akademisi Jeofizik Bölümü Deprem izleme merkezi

http://www.ceme.gsras.ru/new/eng/ssd_news.htm

17 Ağustos 1999 Depremin’de Yer Hareketi Videosu

Saygılarımızla

Jeolojimuhendisler.NET ekibi