Anasayfa / Genel / JEOLOJİK TERİMLER – 10 YENİ TERİM

JEOLOJİK TERİMLER – 10 YENİ TERİM

JEOLOJİK TERİMLER – 10 YENİ TERİM

Sayın Ziyaretcimiz

Jeolojik terimler ve bunların türkçe açıklamalarını verdiğimiz yazılarımıza tüm hızıyla devam ediyoruz. Hafta bir kaç kez yayınlanacak olan yazılarımız sizin bilgi seviyenizi artıracağını ve yeni terimleri öğrenebileceğiniz düşünüyoruz.

1. Volkanik çamur (Volcanic mud)

Volkanik kül ve su karışımı, çoğunlukla başlangıçta sıcak olan ve volkanik koni eteklerinden aşağıya çamur akıntısı
şeklinde akan çamur. Yüzey veya yüzeye yakın yerlerde patlama veya lâv akması şeklinde volkanik aktivite ile oluşur.

2. Vake (wacke)

1. Bolca kil ve ince şilt içeren birmatriks içinde kötü-boylanmış kayaç ve mineral parçacıklarının bir karışımını içeren “kirli” bir kumtaşı. Özellikle %10 dan fazla arjilik çimento içeren, saf olmayan kumtaşı. Terim kumtaşının
arenitden farklı bir ana sınıfı olarak kullanılır;

2. Danelerinin birkaç dane boyu arasında hemen hemen eşit bir şekilde dağıldığı kırıntılı sedimanter kayaç;

3. Grovak’ın kısaltılmış hali. Bu kullanım tavsiye edilmemektedir.

3. Tuz batağı (Salt marsh)

Nehir ağızlarında oluşan çamur banklarında (basamak kenar) sıkça bulunan, bitki örtüsüki bu gelgitlerin işgal ettiği
farklı alanları ve zaman süresini yansıtan düzenli zonlanma gösterir. Deniz suyu yüksek tuz içeriğine sahiptir ve bu bitkiler için ozmotik basınçla ilişkili problemlere neden olur ve sadece böylesi ortama uyum sağlayan bitkiler varlıklarını sürdürebilirler.

4. Rihter ölçeği (Richter scale)

Sismik dalgaların genliğini kullanarak depremlerin şiddetini ölçen bir sistem. Genlik, deprem odağının derinliğine,
kayıt istasyonunun odaktan olan uzaklığına dalga hareket güzergâhına ve hem kaynaktaki hem de alıcıdaki jeolojiye bağlıdır. Herhangi bir kayıt istasyonunda, sığ-bir depremin büyüklüğü (şiddeti) M= log(А/T)+1,66logД+3,3 (A, maximum genlik; T, peryot; Д, alıcı ile deprem odağı arasındaki merkez üstü açısal mesafe). Daha derin depremler için büyüklük/şiddeti 20 saniye periyotlu Reyleigh dalgaları kullanlarak: M=log(A/T)+afAh +b (h, odak derinliği; a ve b her bir sismik istasyon için ampirik olarak belirlenen sabitler).

5. Polychaeta (Dal: Annelida)

Polikatlar, anelid kurtçuklarının bir sınıfıdır. Bunlar kendilerine özgü boyları boyunca tekrarlanan bölümlenmeye
sahiptir ve gözleri olabilir. Dişi ve erkek olarak bulunurlar. Çoğu denizeldir ancak, karalarda ve tatlı sularda bulunan çeşitleri de mevcuttur. Grup ilk olarak Kambriyen’de ortaya çıkmıştır. Ancak bunlar fosil kayıt olarak daha çok delikleri/oyukları (skolithus gibi), tüpleri ve skolekodont (scolecodont) birlikleri ile temsil edilirler.

6. Pirinç kömür (Rice coal)

7,9 mm ‘İlk yarı çaplıdairemsi elek açıklığından geçen, 4,8 mm’ den geçmeyen antrasit.

7. Mangrov bataklığı (Mangrove swamp)

Tipik olarak nehir ağızları ile bağlantılı, çamurlu kıyıların karakteristik tropikal bitki örtüsü. Nehir ağızlarında su sığ ve asıntı sedimanter malzeme bakımından oldukça zengindir. Mangrov ağacının havadaki kökleri bu sedimentleri kaplar ve tedrici olarak karaların denize doğru büyümesine neden olur.

8. Kireç çamuru (Lime mud)

62 pm boyutuna kadar daneler içeren karbonat sedimentleri için kullanılan genel bir terim. Karbonat çamurları,
pelajikten gelgit arasına kadar çok değişik çökel ortamlarında bulunabilir. Çamur değişik kaynaklardan türeyebilir: Mikrofauna, kalkerli algler ve daha büyük dönelerin mekanik veya biyolojik parçalanması, yahutta daha problematik olarak kimyasal/biyokimyasal çökelme ile oluşabilir (bu son mekanizma modern denizel ortamlarda henüz gözlenememiştir).

9. Kısa-süreli stabilite (Short-term stability)

Geçirimliliği düşük zeminlerde, normal kazı işlemlerini hemen takiben, yeterli drenajın gelişmesine olanak bulunmayan ve zeminin makaslama dayanım parametrelerinin toplam gerilimler cinsinden ifade edildiği stabilite koşulu.

10. Kabuk

1. (Crust) Yeryuvarı’nın en dış, ince, katı seviyesi. Toplam Yer yuvarı hacminin %1’inden daha azını oluşturur. Okyanus altlarında yaklaşık 5 km, dağ kuşakları altında ise yaklaşık 60 km’lik kalınlıkta bulunur. Çoğu dünya benzeri gezegenler, katı bir yüzeye sahiptirler ve kabuk olarak kabul edilen bu seviyenin üzerlediği yüksek-yoğunluk kayaçlarından (manto) bileşim itibari ile farklıdır.

2. (Shell) Bir hayvanı örten sert, katı, sağlam dış kabuk. Çoğunlukla kalkerli bazen kitin veya silisten oluşabilir.

Hakkında Alperen Tolga GÖZÜTOK

Tolgagztk
Kurucu Yönetici - Jeoloji Mühendisi

İlginizi Çekebilir

TÜRKİYE’DEKİ DİRİ FAYLAR

TÜRKİYE’DEKİ DİRİ FAY SİSTEMLERİ VE DEPREMSELLİK Sayın okuyucularımız Türkiye’deki diri faylar ve depremsellik konusu hakkında ...

Bir Cevap Yazın